Betrokken in betrouwbaar medewerkersonderzoek

Het belang van coachend leiderschap bij stress, burn out en bevlogenheid

Wat is het effect van stress op bevlogenheid en wat voor rol speelt coachend leiderschap daarin? Annemieke van Hout ging aan de slag met de database van SKB en zocht het uit.

Zij deed dit in het kader van haar bachelor thesis (Human Resource Management, Tilburg University). Waarom?

Annemieke:  "De werkzame beroepsbevolking bestaat uit bijna 7.3 miljoen Nederlandse inwoners (CBS, 2013). Om deze mensen goed hun werk te laten doen, zijn er leidinggevenden nodig om ze aan te sturen. Er zijn verschillende types leiderschap, die elk hun eigen effect hebben op de werknemers.

Vooral coachend leiderschap kan het negatieve effect van stress op bevlogenheid temperen.

Annemieke van Hout, Student Universiteit Tilburg
 

Uit het Kennisdossier Leidinggeven (Ridderbos et al, 2012) is op te maken dat coachend leiderschap van alle leiderschapsstijlen het meest positieve effect heeft op werknemers. Coachende leiders zijn in staat om hulpbronnen, zoals sociale ondersteuning, emotionele beïnvloeding en aanmoediging, aan te wenden. Dit heeft als gevolg dat onder andere de bevlogenheid van werknemers positief beïnvloed wordt.

Dit directe effect van coachend leiderschap is al vaak onderzocht en bekrachtigd onder andere door Bakker en Demerouti (2007). Wanneer werknemers bevlogen zijn presteren ze beter, zijn ze minder gestresst en is de kans op een burn out lager.

Invloed van stress

Maar wat als werknemers al in de situatie zijn dat ze stress ervaren? Welke rol speelt coachend leiderschap dan? Aangezien steeds meer werknemers in Nederland stressgerelateerde klachten ervaren op het werk, is dit een belangrijke vraag. We weten namelijk heel goed dat werknemers met stress meer kans lopen op een burn out en dat ze minder goed in staat zijn om te presteren. Ook heeft stress een negatieve invloed op de bevlogenheid.

In mijn onderzoek heb ik gekeken naar het directe effect van stress op bevlogenheid, en de rol die coachend leiderschap daarin speelt.

In mijn definitie werd werkstress ervaren als men ongunstig scoorde op twee belangrijke onderwerpen uit werkbelevingsonderzoeken, nl. herstelbehoefte én werktempo- en hoeveelheid (werkdruk). Ik heb gekeken naar hoe deze twee factoren de bevlogenheid van de werknemers beïnvloedden.

Mijn analyse bevestigt dat stress de bevlogenheid van werknemers negatief beïnvloedt. Opmerkelijk hierbij is dat herstelbehoefte een sterker negatief effect heeft op bevlogenheid dan werkdruk.

Als managers dus de stressgerelateerde klachten van de werknemers willen matigen én de bevlogenheid willen bevorderen, is het belangrijk om te kijken hoe de herstelbehoefte verbeterd kan worden. Het reduceren van de werkdruk lijkt daarvoor niet voldoende. Vooral coachend leiderschap kan dit negatieve effect van stress op bevlogenheid temperen.

Taakeisen en hulpbronnen

Dit effect kan verklaard worden vanuit het Job Demands / Resources model van Bakker en Demerouti (2007). Coachende leiders beschikken namelijk over bepaalde vaardigheden, die ervoor zorgen dat het stressniveau van werknemers minder hoog is dan bij andere vormen van leiderschap. Uit mijn analyse bleek dat het interactie effect van leiderschap en herstelbehoefte een sterker effect heeft op bevlogenheid dan het interactie effect van leiderschap en werkdruk.

Voor mij is het duidelijk dat er in coachend leiderschap geïnvesteerd moet worden. Naast het directe effect, is er aangetoond dat coachende leiders in staat zijn om het negatieve effect van stress op bevlogenheid te reduceren. Dit is bevorderlijk voor de medewerker, het team en uiteindelijk voor de organisatie zelf." 

belang coachend leiderschap nogmaals bevestigd

Astrid: De analyse van Annemieke bevestigt weer eens dat een coachende leiderschapsstijl een positieve invloed heeft op gezondheid en welzijn van medewerkers. Niet alleen is dit het geval bij ‘gezonde’ medewerkers, maar ook (en misschien wel juist!) bij medewerkers met stressverschijnselen.

Haar bevinding dat werkdruk (in de zin van ‘teveel werk en te weinig tijd’) niet de grootste boosdoener is, sluit aan bij wat wij zien als we in ons bestand gaan kijken naar de kenmerken van bevlogen organisaties. Wanneer we de vijf best scorende organisaties op bevlogenheid vergelijken met de 5 slechtst scorende organisaties, valt op dat de meest bevlogen organisaties juist zware taakeisen kennen. Zo wordt daar zowel de werkdruk als emotionele belasting als hoger dan gemiddeld ervaren.

Echter, we zien daar ook een fiks aantal hulpbronnen tegenover staan, zoals afwisseling in het werk, leermogelijkheden en de relatie met en inspiratie door de direct leidinggevende! Ook op inspraak wordt goed gescoord én op een aantal organisatie aspecten als innovatie, klantgerichtheid én helderheid van organisatiedoelstellingen. Het mag dus duidelijk zijn dat mensen bevlogen hun werk kunnen doen als er veel van ze gevraagd wordt, mits ze tegelijkertijd de ‘tools’ hebben om aan die taakeisen te voldoen.

In bevlogen organisaties is er ruimte voor initiatieven, werkt men vanuit heldere organisatiedoelstellingen, dus mét z’n allen, én is het duidelijk waarvoor men werkt: de klant, patiënt of cliënt staat centraal. Hierbij spelen coachende en inspirerende leidinggevenden een grote rol! 

Blog geschreven door Astrid Ridderbos, 2013

Bronnen:

Bakker, A.B. & Demerouti, E. (2007). The job demands-resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22, 309-328. doi:10.1108/02683940710733115

CBS (2013) http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/arbeid-sociale-zekerheid/publicaties/barometer-beroepsbevolking/barometer-werkzame-beroepsbevolking-art.htm

Ridderbos, A., Kam. J., Holier, J. & Siegert, H. (2012). Kennisdossier  leidinggeven. 

http://www.arbokennisnet.nl/kennisdossier_organisatie.html

Bezoekadres

Entrada 501
1114 AA Amsterdam

020 - 462 7890
projecten@skb.nl

Postadres

Postbus 12354
1100 AJ Amsterdam

Bekijk ons op LinkedIn